Wanneer we denken aan het consultatiebureau, denken de meeste ouders direct aan vaccinaties, groeimetingen en controles van de ontwikkeling van hun kind. Maar wist je dat het consultatiebureau ook een belangrijke rol speelt in het bevorderen van een goede mondgezondheid?

Preventie begint al op jonge leeftijd 

In Nederland hebben we een sterk systeem voor preventieve gezondheidszorg voor kinderen van 0 tot 4 jaar. In deze eerste levensjaren bezoeken ouders regelmatig het consultatiebureau. Deze contactmomenten bieden een mooie kans om ouders te informeren over onderwerpen die bijdragen aan een gezonde ontwikkeling van hun kind. Mondzorg speelt daarbij ook een belangrijke rol. 

Toch leeft nog vaak het idee dat een bezoek aan de tandarts pas nodig is wanneer een kind vier jaar oud is. In de praktijk zien we dat veel ouders niet weten dat een eerste kennismaking met de tandarts juist al veel eerder wordt aanbevolen. Vanaf het moment dat het eerste tandje doorbreekt, is het belangrijk om aandacht te besteden aan een gezonde mond en een goede poetsroutine. Ook is dit het moment waarop ouders hun kind kunnen aanmelden bij een mondzorgverlener. 

De rol van het consultatiebureau  

Deze boodschap wordt gelukkig steeds vaker uitgedragen door consultatiebureaus. Zij werken volgens de richtlijnen van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ), waarin mondgezondheid een vaste plek heeft gekregen. Tijdens de consulten wordt aandacht besteed aan het belang van het melkgebit, worden poetsadviezen gegeven, worden voedingsgewoonten besproken en wordt aandacht besteed aan het voorkomen van gaatjes. Daarnaast worden ouders gestimuleerd om hun kind al op jonge leeftijd mee te nemen naar de tandarts. 

Dat is niet zonder reden. Een gezond melkgebit vormt de basis voor een gezond blijvend gebit. Bovendien helpt een vroege kennismaking met de tandarts om eventuele angst te voorkomen. Kinderen wennen spelenderwijs aan de praktijkomgeving, terwijl ouders praktische tips krijgen over tandenpoetsen, gezonde voeding en het voorkomen van cariës. 

Samenwerking en preventie 

Om de mondgezondheid van jonge kinderen verder te verbeteren, zijn er de afgelopen jaren verschillende samenwerkingen ontstaan tussen gemeenten, consultatiebureaus, mondzorgpraktijken en mondzorgcoaches. Een mondzorgcoach vervult hierin een bijzonder waardevolle rol. Waar het consultatiebureau een brede focus heeft op de ontwikkeling van het kind, kan de mondzorgcoach zich specifiek richten op de mondgezondheid.  

Door ouders en kinderen in een vroeg stadium te begeleiden, vragen te beantwoorden en praktische adviezen te geven, wordt de kans op mondproblemen op latere leeftijd aanzienlijk kleiner. 

Wat veel ouders niet weten, is dat deze begeleiding voor kinderen vaak volledig wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Hierdoor is professionele ondersteuning op het gebied van mondzorg laagdrempelig toegankelijk voor iedereen. 

Ook binnen Prime Dental Alliance vinden we preventie en mondgezondheid bij kinderen van groot belang. Vanuit Team Kwaliteit is daarom in 2023 het project ‘Gewoon Gaaf’ gestart. Dit project richt zich op preventie en het voorkomen van cariës bij kinderen van 0 tot 18 jaar. 

Door te werken volgens dit individuele cariës- en preventieprogramma, met een risico-inschatting per kind en begeleiding gericht op het gedrag van zowel het kind als de ouders, worden gezonde mondzorg- en voedingsgewoonten gestimuleerd. Uit wetenschappelijk onderzoek in Nederland (dr. Erik Vermaire, 2013) blijkt dat de Gewoon Gaaf-methode tot wel 70% minder caviteiten kan leiden in het melkgebit en in het blijvend gebit. Deze positieve resultaten laten zien dat vroegtijdige begeleiding daadwerkelijk het verschil kan maken. 

Een sterke start voor een gezond gebit 

De eerste levensjaren zijn een belangrijke periode waarin gewoonten worden gevormd. Juist daarom is het zo waardevol dat zowel het consultatiebureau als de mondzorgcoach aandacht besteedt aan mondgezondheid.  

Van de 0- tot 4-jarige kinderen bezocht 88% in 2022 een consultatiebureau (CB) (Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheid, 2023). Gezien het enorme bereik van de JGZ lijkt samenwerking tussen de JGZ en mondzorgpraktijken voor de hand te liggen om jonge kinderen tijdig naar een mondzorgverlener te verwijzen. 

Hiervoor is in 2024 op initiatief van onder andere het Ivoren Kruis, UMCG en TNO het project GigaGaaf opgezet. GigaGaaf is opgezet om de samenwerking tussen consultatiebureaus en mondzorgpraktijken te stimuleren. Het doel van dit project is kinderen al vanaf de eerste tand (ongeveer 6 maanden oud) structureel naar een mondzorgpraktijk te verwijzen die werkt volgens de Gewoon Gaaf-methode van het Ivoren Kruis.  

Door ouders vroeg te informeren en te begeleiden in onder andere het napoetsen, kunnen veel mondproblemen worden voorkomen voordat ze ontstaan. 

Een gezond gebit begint immers niet pas bij de eerste tandartscontrole rond vierjarige leeftijd, maar al bij de doorbraak van het eerste tandje. Samen kunnen ouders, consultatiebureaus, mondzorgcoaches en mondzorgprofessionals zorgen voor een gezonde start én een levenslange stralende glimlach.