Heb je weleens gehoord van 'kaaskiezen' of 'kaasmolaren'? Het klinkt misschien vreemd, maar het is een veelvoorkomend probleem in de mondzorg. Vooral bij kinderen, maar ook bij volwassenen, kunnen kiezen er wit, geel of brokkelig uitzien, alsof ze een 'kaasachtige' structuur hebben. In deze blog leggen we uit wat kaaskiezen zijn, hoe je ze herkent, hoe ze ontstaan, hoe je ze kunt voorkomen en vooral wat je eraan kunt doen.

Wat zijn kaaskiezen? 

De term kaaskiezen is geen officiële medische naam. In de tandheelkunde wordt gesproken van Molaire Incisie Hypomineralisatie (MIH). Dit betekent dat het tandglazuur van kiezen (en soms snijtanden) minder goed is ontwikkeld. Het glazuur, de beschermende buitenlaag van de tanden, is bij kaaskiezen zwakker, minder goed gevormd en gevoeliger voor slijtage en gaatjes.  

Onderzoek toont aan dat in Nederland 5 tot 9% van de kinderen één of meerdere kaaskiezen hebben. In het melkgebit zijn de laatste (achterste) kiezen die doorbreken het meest gevoelig voor het krijgen van glazuurafwijkingen. Ze verschijnen als je kind tussen de 2 en 2,5 jaar oud is. In het blijvend gebit zijn het juist de eerste kiezen die doorbreken. Deze blijven vaak onopgemerkt, omdat deze doorbreken achter de melkkiezen. Ook bij volwassenen kunnen de gevolgen zichtbaar blijven. 9 tot 14% van de bevolking heeft kaaskiezen in het blijvend gebit. 

Hoe herken je kaaskiezen? 

Kaaskiezen zijn meestal goed zichtbaar en merkbaar. De belangrijkste symptomen zijn:  

• Witte, gelige of bruine vlekken op tanden of kiezen;
• Een bobbelig, ruw of ongelijk oppervlak;
• Een doffe of juist glanzende verkleuring;
• Brokkelige of afbrekende stukken glazuur.

Klachten kunnen optreden bij kauwen, tijdens het tandenpoetsen en bij het (sneller) ontstaan van gaatjes. Ook kan er gevoeligheid ontstaan bij het eten van warme, koude of zoete voedingsmiddelen. Door deze gevoeligheid vermijden kinderen soms poetsen, of vermijden zij uit angst voor pijn het bezoeken van de tandarts. Dit kan invloed hebben op de ontwikkeling van het gebit en ervoor zorgen dat klachten verergeren. 

Hoe ontstaan kaaskiezen en kun je deze voorkomen? 

De exacte oorzaak van kaaskiezen is nog niet volledig bekend. Wel weten we dat het probleem ontstaat tijdens de ontwikkeling (aanmaakfase) van het gebit in de kaak. Dit is nog voordat de kies is doorgebroken, meestal al in de eerste drie levensjaren of zelfs al tijdens de zwangerschap.  

Mogelijke oorzaken kunnen zijn: alcoholconsumptie, roken of ziekte van de moeder tijdens de zwangerschap, zuurstofgebrek bij de geboorte, ziekte en koorts op jonge leeftijd, infecties (bijvoorbeeld luchtweg- of oorontstekingen), vroeggeboorte of laag geboortegewicht, het gebruik van medicatie, zoals antibiotica, vitamine D-tekort, voedingsproblemen of een erfelijke aanleg. 

Omdat de oorzaak in de vroege ontwikkeling ligt, kun je kaaskiezen niet voorkomen. Je kunt de risico’s en de gevolgen wel beperken door een goede mondverzorging. Eet gezond tijdens de zwangerschap en in de jonge kinderjaren, zorg voor voldoende vitamine D en zorg voor een goede mondhygiëne. Vanaf de doorbraak van het eerste tandje moet je twee keer per dag poesten met fluoridetandpasta, suiker en zure voedingsmiddelen beperken en regelmatig de tandarts of mondhygiënist bezoeken voor een controle. Hoe eerder kaaskiezen worden ontdekt, hoe beter ze behandeld kunnen worden. 

Hoe kun je kaaskiezen behandelen? 

Naast bovenstaande tips om de kaaskiezen te beschermen, pijn te verminderen en verdere schade te voorkomen hangt de behandeling af van de ernst van de afwijking. 

Je tandarts of mondhygiënist kan een hoge concentratie fluoride op de tanden aanbrengen (fluoridebehandeling) of een sealant (laklaagje) aanbrengen om groeven af te sluiten. Hiermee krijgen bacteriën minder kans om schade te veroorzaken. 

Als het glazuur al beschadigd is, kan je tandheelkundig behandelaar de kies opbouwen met een (composiet) vulling of (metalen) kroon om de kies te beschermen. In zeer ernstige gevallen, wanneer de kies niet meer te redden is, wordt de kies verwijderd (extractie). Dit gebeurt vaak in overleg met een orthodontist, zodat het gebit zich goed kan ontwikkelen. 

In het kort 

Kaaskiezen vragen extra aandacht, omdat ze gevoeliger zijn voor problemen. Vroege herkenning en behandeling maken een groot verschil in het behoud van een gezond gebit. Kaaskiezen zijn kiezen met een zwakke, poreuze glazuurlaag die al tijdens de ontwikkeling ontstaat. Je herkent ze aan verkleuringen, gevoeligheid en broosheid. Hoewel de exacte oorzaak nog niet volledig bekend is, speelt een combinatie van factoren in de vroege jeugd een rol. 

Behandeling richt zich op bescherming en behoud van de kies, variërend van fluoride en laklaagjes tot kronen, of in ernstige gevallen, het trekken van de kies. Omdat kaaskiezen sneller problemen geven, is een goede mondhygiëne en regelmatige controle door een mondzorgprofessional extra belangrijk. 

Twijfel je of jouw kind kaaskiezen heeft of zie je verkleuringen of brokkelige plekjes? Neem dan contact op met je tandarts. Tijdens een controle kan de tandarts beoordelen wat er aan de hand is en welke behandeling het meest geschikt is.