Digitalisering speelt een steeds grotere rol binnen de mondzorg. Ook kunstmatige intelligentie (AI) vindt langzaam zijn weg naar de mondzorg. Maar wat betekent AI nu écht voor de dagelijkse klinische workflow? En hoe zorgen we ervoor dat technologie de zorg versterkt, zonder het klinisch beoordelingsvermogen te vervangen? Samen met Dilek Sezen-Hulsmans, promovenda en tandarts bij TC St. Jacobslaan, verkennen we dit onderwerp.

AI als hulpmiddel in de dagelijkse praktijk

Het integreren van AI-ondersteunde software in de tandartspraktijk is vooral gericht op het optimaliseren van de klinische workflow. Met name bij bekende knelpunten, zoals administratieve belasting of tijdrovende diagnostisering, kan AI ondersteuning bieden en processen efficiënter maken.

Onderzoeks- en commerciële partijen richten zich daarbij vooral op:

• Radiografische analyse: AI-gestuurde tools kunnen bitewings en periapicale röntgenfoto’s vooraf screenen, verdachte gebieden markeren en de diepte van laesies of botniveaus aantonen.
• Intraorale scans en diagnostiek: AI-feedback na het scannen kan de kwaliteit van preparaties beoordelen en vroege glazuurveranderingen detecteren.
• Dossier voering: programma’s kunnen het bijhouden van dossiers automatiseren.
• Behandelplanning en ontwerp: binnen de implantologie, prothetiek en orthodontie ondersteunt AI het ontwerpproces, waardoor doorlooptijden kunnen worden verkort.

De noodzaak van co-evolutie

De literatuur benadrukt dat er een risico bestaat in het “te veel overlaten aan technologie”. Huidige AI‑systemen presteren met name goed bij veelvoorkomende aandoeningen, zoals cariës en apicale pathologieën. Zeldzamere aandoeningen, atypische presentaties en contextafhankelijke afwijkingen blijven voor AI uitdagend.

Dat betekent dat technologie nooit een vervanging kan zijn voor klinisch inzicht. Integendeel: een goede toepassing van AI vraagt om een co‑evolutie tussen technologie en zorgverlener.

AI-technologieën ontwikkelen zich echter snel, en het gebruik ervan mag niet betekenen dat wij als zorgverleners stoppen met het verder ontwikkelen van onze eigen klinische vaardigheden, kennis en kritisch beoordelingsvermogen. Dilek geeft aan: “Een optimale integratie van AI vereist dat wij als professionals continu blijven leren, onze digitale competenties verbeteren en onze klinische ervaring actief inzetten.”

Dit omvat onder andere:

• Inzicht hebben in de beperkingen van de software
• Interpreteren van AI-uitkomsten binnen de klinische context
• Behouden van de verantwoordelijkheid voor de uiteindelijke besluitvorming
• Actief volgen van wetenschappelijke validatie en evidence-based updates

Door deze co-evolutie van technologie en klinische expertise kunnen AI-systemen effectief worden ingezet waarbij innovatie de kwaliteit van de zorg zou kunnen versterken.

Onderzoek: AI or No AI?

Elke nieuwe technologie kan innovatief zijn, maar succesvolle implementatie staat of valt met de meerwaarde voor de patiënt én de zorgverlener. Daarom wordt momenteel door Dilek onderzoek gedaan naar de invloed van AI op behandelbeslissingen binnen de mondzorg.

Een eerdere pilotstudie onder masterstudenten laat zien dat AI helpt bij het detecteren van meer afwijkingen. Tegelijkertijd werd gezien dat bij gebruik van AI vaker meer invasieve behandelingen werden voorgesteld. “Dit roept belangrijke vragen op: ondersteunt AI de klinische besluitvorming, of beïnvloedt het onbewust het behandeladvies?” vertelt Dilek

Bij ervaren tandartsen lijkt dit effect mogelijk anders te zijn. Hun klinische ervaring en kritisch beoordelingsvermogen spelen een belangrijke rol bij het interpreteren van AI‑uitkomsten. Dit benadrukt het belang van vervolgonderzoek naar hoe verschillende niveaus van klinische ervaring de interactie met AI en de uiteindelijke behandelkeuzes beïnvloeden.

Toepassing in de praktijk

Daarnaast wil Dilek onderzoeken of tandartsen in de praktijk daadwerkelijk toegevoegde waarde ervaren wanneer bijvoorbeeld AI-ondersteunde röntgensoftware wordt geïntegreerd. In een volgende stap zal ze de verwachtingen, ervaringen en percepties van tandartsen met dergelijke programma’s systematisch in kaart brengen.

Dilek vertelt: “Eerste resultaten uit enquêtes onder tandartsen naar gebruik van de Second Opinion® Software van Pearl laten zien dat zij AI nuttig vinden, vooral als ondersteuning, maar dat zij niet altijd volledig akkoord gaan met de diagnostische uitkomsten.”

Deze inzichten zijn belangrijk om te begrijpen hoe AI-technologie effectief en verantwoord kan worden toegepast in de praktijk, en welke factoren het succes van implementatie bepalen.

Samen werken aan toekomstbestendige zorg

Het doel van dit onderzoek is om zowel de meerwaarde als de beperkingen van AI in de klinische praktijk in kaart te brengen. Voor vragen of verdere discussie kunt u contact opnemen via e-mail: dilek.sezen@pda.nl.